[حكم الألباني] இச்செய்தி நபி (ஸல்) அவர்கள் மீது பொய்யாக இட்டுக்கட்டப்பட்ட செய்தியாகும். இதன் அறிவிப்பாளர் தொடரில் “ மூஸா இப்னு முஹம்மத் இப்னு இப்ராஹீம் “ என்பார் இடம் பெற்றுள்ளார். இவர் மாபெரும் பொய்யராவார். இவர்தான், மீன் தும்மியதால் வெட்டுக்கிளிகள் வெளிவந்தன என்றும் அதைத் தான் பார்த்தாகவும் ஸியாத் என்பவரிடம் கூறியவர். இதிலிருந்தே இவர் எவ்வளவு பெரிய பொய்யர் كذاب - وضاع நபி (ஸல்) அவர்கள் கூறாதவற்றை, கூறியதாக வேண்டுமென்றே பொய்யாக அறிவிப்பவர். என்பதை அறிந்து கொள்ளலாம். இந்த “மூஸா இப்னு முஹம்மத் இப்னு இப்ராஹீம்“ என்பாரை பல்வேறு அறிஞர்கள் விமர்சித்துள்ளனர். تهذيب التهذيب ـ محقق (10/ 328) 653 – ت ق (الترمذي وابن ماجة) موسى بن محمد بن ابراهيم بن الحارث التيمي أبو محمد المدني. روى عن أبيه وأبي بكر بن أبي الجهم واسماعيل بن أبي حكيم وعبد الله بن ابان ابن عثمان. وعنه عقبة بن خالد السكوني المجدر ومحمد بن عبدالرحمن بن أبي ذئب وموسى ابن عبيدة الربذي وزياد بن عبدالله بن علاقة وعبد الله بن نافع الصائغ وغيرهم. قال الدوري عن يحيى بن معين ضعيف الحديث وقال معاوية بن صالح عن يحيى ليس بشئ ولا يكتب حديثه وقال البخاري عنده مناكير وقال الآجري عن أبي داود كان أحمد يضعفه وقال أبو داود لا يكتب حديثه وقال الجوزجاني ينكر الائمة عليه حديثه وقال أبو زرعة منكر الحديث وقال أبو حاتم ضعيف الحديث وأحاديث عقبة بن خالد عنه من جناية موسى ليس لعقبة فيها جرم وقال الواقدي كان فقيها محدثا وكذا قال يعقوب بن شيبة. قلت: تقدم من اخباره في ترجمة موسى بن ابراهيم المخزومي وقال والنسائي وأبو أحمد الحاكم منكر الحديث وقال الدارقطني متروك وقال ابن سعد كان كثير الحديث.وله أحاديث منكرة وتوفي سنة إحدى وخمسين ومائة وذكره البخاري في الاوسط في فصل من مات ما بين خمسين إلى ستين ومائة. இவர் ஹதீஸ்களில் பலவீனமானவர் என்றும், இவர் ஒரு பொருட்டாகக் கொள்ளத் தக்கவரில்லை, இவரது ஹதீஸ்கள் பதிவுசெய்யப்படாது என்றும் இமாம் யஹ்யா இப்னு மயீன் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 158 இறப்பு ஹிஜ்ரி 233 வயது: 75 அதிகமான அறிவிப்பாளர்களைப் பற்றி குறை, நிறைகளை கூறியுள்ளவர். கூறியுள்ளார். “இவரிடம் நிராகரிக்கபடவேண்டியவை உள்ளன” என இமாம் புகாரி பிறப்பு ஹிஜ்ரி 194 இறப்பு ஹிஜ்ரி 256 வயது: 62 விமர்சித்துள்ளார். பலவீனமானவர் என இமாம் அஹ்மத் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 164 இறப்பு ஹிஜ்ரி 241 வயது: 77 கூறியுள்ளார். இவரது ஹதீஸ்கள் எழுதப்படாது என இமாம் அபூதாவூத் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 202 இறப்பு ஹிஜ்ரி 275 வயது: 73 கூறியுள்ளார். இவரது ஹதீஸ்களை இமாம்கள் மறுத்துவிட்டனர் என இப்ராஹீம் பின் யஃகூப் ஜோஸ்ஜானீ கூறியுள்ளார். ஹதீஸ்களில் நிராகரிக்கப்படவேண்டியவர் என இமாம் அபூசுர்ஆ விமர்சித்துள்ளார். இவர் ஹதீஸ்களில் பலவீனமானவர் என இமாம் அபூ ஹாத்திம், நஸாயீ, பிறப்பு ஹிஜ்ரி 215 இறப்பு ஹிஜ்ரி 303 வயது: 88 ஹாகிம் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 321 இறப்பு ஹிஜ்ரி 405 வயது: 84 ஆகியோர் கூறியுள்ளனர். இவர் ஹதீஸ்களில் விடப்படவேண்டியவர் என இமாம் தாரகுத்னீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 306 இறப்பு ஹிஜ்ரி 385 வயது: 79 விமர்சித்துள்ளார். நூல் : தஹ்தீபுத் தஹ்தீப் இப்னு ஹஜர் அவர்களின், அறிவிப்பாளர்கள் பற்றிய நூல். அப்துல் ஃகனீ மக்திஸீ என்பவர் முக்கிய 6 ஹதீஸ்நூல்களின் அறிவிப்பாளர்கள் பற்றி தொகுத்த அல்கமாலு ஃபீ அஸ்மாஇர் ரிஜால் என்ற நூலின் சுருக்கமும், கூடுதல் தகவலும் கொண்ட நூலாகும். (பாகம் 10 பக்கம் 328) இன்னும் பல இமாம்கள் இவரைக் கடுமையாக விமர்சனம் செய்துள்ளனர். மேலும் பார்க்க: திர்மிதீ-1823 Favorite